Screencasts

2018 August 199 min read
Joep van de Laarschot

jodiBooks maakt een videohandleiding

jodiBooks moet een hele makkelijke website zijn. Wij denken dat we daarmee goed op weg zijn, maar hoe moet je dat laten zien? Je kunt bij iedereen op bezoek gaan, maar niet iedereen zit te wachten op een 'verkoper' en het aantal bezoekjes dat wij kunnen doen is beperkt. Zoveel tijd hebben we gewoon niet.

Gelukkig kun je tegenwoordig vrijwel alles via internet regelen. Er gaat niks boven een persoonlijk gesprek, maar filmpjes kunnen heel duidelijk laten zien hoe iets werkt. Dat kan dus ook voor jodiBooks.

Wij hebben besloten om dat te doen met screencasts. Bij een screencast neem je op wat er op je computerscherm gebeurt. Daarna kun je er ondertiteling bijzetten of iets inspreken. Op die manier maak je dus een videohandleiding. We hadden ook heel enthousiast iets kunnen presenteren, of een vlog kunnen maken, maar dat is niet echt onze stijl.

vlcsnap 2018 08 19 14h18m52s736

De voorbereiding

Het idee voor een screencast hadden we al een paar maanden. Maar steeds vonden we andere dingen belangrijker of hadden we geen zin om uit te zoeken hoe je een screencast moet maken. We hebben het dus gewoon ingepland, wat ons voldoende motivatie gaf om daadwerkelijk te beginnen.

Welke software heb je nodig

Voordat we zijn begonnen met het opnemen hebben we eerst uitgezocht welke software nodig was om überhaupt iets op te kunnen nemen. Er zijn tegenwoordig goede gratis programma's te downloaden, dus je kunt zo beginnen met opnemen, uitproberen en oefenen. Dat wil zeker niet zeggen dat deze programma's super gebruiksvriendelijk zijn, maar je leert er mee te werken. De gebruikte software zullen we hieronder nog verder toelichten.

Wat wil je laten zien

De eerste horde is genomen. We kunnen gaan opnemen, maar wat? Diana kent de website uiteraard op haar duimpje, maar ik moest er toch echt even voor gaan zitten. Ik heb dus de hele website doorgeklikt en opgeschreven wat alles deed. Daarbij heb ik de vragen bedacht, die we in de filmpjes willen gaan beantwoorden. Hoe maak je een bon? Waar moet je dan klikken? Waar moet je wat moet je intypen?

Het was niet het doel, maar uiteindelijk wel mooi meegenomen: door de hele website te bekijken, hebben we ook nog wat onlogische dingen, inconsequente benamingen en een paar bugs gevonden. Dat zie je niet meer als je zo lang aan het programmeren bent. We gaan deze dingen in komende updates verbeteren.

De brij aan woorden moet nu opgeschoond worden en in logische onderdelen verdeeld. Iedere pagina of handeling moet een eigen filmpje gaan krijgen. Daarmee ligt er nu bijna een script. Wat er nog niet in verwerkt is zijn de pauzes en wachttijden. Je kunt niet aan een stuk door vertellen. Je moet af en toe even pauzeren als je iets gaat typen. Of als de pagina aan het laden is. De kijker moet de kans krijgen om te zien wat er net verteld is.

word script

Wat wil je zeggen

Door een script te maken weet je al wat je wilt gaan vertellen. Je weet alleen nog niet hoe lang een filmpje nu gaat duren. Voor mij was het even zoeken hoe je dit het beste kon doen. We zijn dus maar gewoon begonnen met het maken van de filmpjes. Achteraf niet handig, we hadden er maar één moeten doen. Dat had een hoop tijd gescheeld, want met de eerste poging was een hoop mis. De opnameresolutie klopte niet, de microfoon bleek heel slecht en we hadden te veel tekst in een te korte tijd.

Dus, 'back to the drawing board'. In plaats van opnemen en later ondertitelen, blijkt het voor screencasts handiger om eerst de ondertiteling te schrijven (je hebt immers een script en weet dus wat er gezegd gaat worden). Daarvoor hebben we Aegisub gebruikt. In dit programma typ je de ondertitels en geef je aan wanneer ze in beeld moeten komen. Het programma rekent dan voor je uit of je te snel of te langzaam gaat, superhandig.

aegisub

12 CPS (characters per second, ofwel tekens per seconde) schijnt een fijne gemiddelde leessnelheid te zijn.

De uitvoering

Een screencast is in de basis niet meer dan een opname van je computerscherm. Alles wat er op je scherm gebeurd wordt opgenomen, dus ook wat je met je muis (de cursor) doet. Je kunt dit doen op je laptopscherm, maar ik vind het handiger om er een tweede scherm voor te gebruiken. Je kunt dan bijvoorbeeld de taakbalk uitzetten en het hele scherm gebruiken voor je opname. Ook kun je dan op je eerste scherm zien dat de opname werkt. Zoek daarbij wel een scherm dat een Full-HD resolutie heeft (1920x1080 pixels). Daarmee is de kans groter dat je kijkers het onvervormd en zonder zwarte balken te zien krijgen.

Tip 2: gebruik een goede externe microfoon. We hadden eerst een microfoon van een telefoonheadset gebruikt (oordopjes). De ingesproken tekst klinkt dan heel dof. Alsof je door een telefoon praat, duh. Een laptopmicrofoon schijnt ook niet goed genoeg te zijn, maar een goedkope (€10) externe microfoon zou goed moeten werken. We hebben dat zelf niet getest, maar wil je meer weten, lees dan hier de uitleg van een expert op Quora.

Dus, waar kun je op zondagavond een microfoon kopen…? Wacht, heeft Diana niet ooit in een bandje gezongen? Heeft ze die microfoon nog?

IMG 20180812 192336 187

Screencast opnemen

Het opnemen van de screencast hebben we gedaan met OBS Studio. Dat is een gratis (en open source) software om alles wat er gebeurt op je scherm mee op te nemen (en eventueel te streamen). Ook kun je hiermee audio opnemen.

Bij de eerste poging heeft Diana het script opgelezen en dus ingesproken. Tegelijkertijd klikte ik door de website en vulde gegevens in. Het voordeel van deze werkwijze is dat het tempo van het beeld en audio al direct synchroon lopen. Dat scheelt een hoop knippen en plakken. Het nadeel, zeker met een goede microfoon, is dat je alles hoort. Iedere muisklik en toetsenbordaanslag hoor je terug.

Voor de tweede poging heeft Diana alleen de tekst ingesproken en heb ik later het beeld opgenomen. Het is wat lastiger afstemmen, want de inspreker heeft dan geen feedback. Ga je te snel? Te langzaam? Gelukkig kan ook hier een hoop geknipt worden.

Al dat knippen was een hoop werk. Dus de derde keer hebben we de microfoon goed afgesteld, zodat hij niet ieder geluid uit de kamer opving. Nu konden we tegelijk inspreken en het beeld opnemen.

obs

Knippen en plakken

We hebben nu dus voor ieder filmpje beeld en geluid (video en audio). Deze video en audio moet nu over elkaar heen gelegd worden en passend gemaakt. Dit is een intensief knip- en plakwerkje, waarvoor we Shotcut gebruikt hebben. Ook Shotcut is gratis en open source.

Voordat we de audio in Shotcut inladen, hebben we eerst met Audacity de ruis gefilterd. In Shotcut knip je de audio in stukken. Iedere zin wordt een apart stukje. Zet de audiostukjes vervolgens op de plek waar jij ze wilt hebben (zie je script).

Vervolgens exporteren we het complete filmpje. Je kunt nu kiezen naar welk videoformaat (DVD, YouTube, Bluray, etc.) je het filmpje wilt exporteren. In ons geval dus YouTube (ook geschikt voor Facebook en andere videowebsites).

IMG 20180805 084130 205

Ondertiteling

We hadden al de ondertiteling gemaakt om te kijken of we niet te snel vertelden. Dit deden we met Aegisub. Bij deze ondertiteling laden we nu de geëxporteerde video en controleren we of de ondertiteling gelijk loopt met de audio in het filmpje. Loopt het niet gelijk, en krijg je het niet passend, dan zul je terug moeten naar Shotcut en het filmpje iets anders knippen. Lopen je ondertitels gelijk met je audio, dan kun je ze exporteren naar een .srt bestand.

Klaarmaken voor uploaden

Op dit moment hebben we twee bestanden per filmpje. Het filmpje zelf en de ondertiteling. Dat is niet zo handig, we willen maar één bestand hebben. Met Handbrake, weer een gratis en open source programma, kunnen we de ondertiteling in het filmpje 'bakken'. Dit is niet per se nodig, je kunt de ondertiteling ook los uploaden naar Facebook en YouTube. Dat is handiger als je in meerdere talen wilt ondertitelen.

Ook in Handbrake kies je weer naar welk formaat je het filmpje wilt omzetten. Wij kiezen dus weer voor online video (Vimeo in Handbrake). We laden de ondertiteling in (het .srt bestand van Aegisub) en kunnen dan kiezen om de ondertitels er "hard" in te zetten of selecteerbaar. YouTube kan met dat laatste overweg, de kijker kan dan zelf kiezen of hij de ondertiteling wilt zien. Van andere websites weet ik het niet, dus ik kies er voor om de ondertitels er hard in te zetten: "Burn In".

handbrake

Uploaden

Wij hebben de filmpjes op YouTube en Facebook gezet. Op beide websites hebben we ze ook in een playlist gezet, zodat je ze allemaal achter elkaar kunt afspelen

https://youtu.be/MjywNvkZbTo?list=PLNcJlEPWbpGxNltAq4bzGUTF4LDIhEjcR

Op beide websites hebben we de tekst van het script in de video comments gezet. Uiteraard hebben we die tekst een beetje opgeschoond. Mensen hoeven en willen niet te lezen waar een pauze moet zitten bijvoorbeeld. Als je geen tijd hebt om het filmpje te kijken, of als je liever leest, kun je zo op je eigen manier leren hoe jodiBooks werkt.

We gaan de filmpjes ook nog op onze eigen website zetten. Daar willen ook nog screenshots aan de tekst toevoegen. Dit zullen we een keer samen met een release komen. Waarschijnlijk 16 september.

Als laatste moeten mensen natuurlijk weten dat je filmpjes gemaakt hebt en waar ze te bekijken zijn. Zorg dus op al je websites en accounts voor links naar je filmpjes. Voor ons dus op FacebookPinterest, Medium en onze website. Op deze laatste twee staat ook een handleiding met plaatjes (de screenshots). Op Instagram en Twitter is het wat lastiger om te linken naar je filmpjes. Maar deze sites zijn dan weer beter om mensen er regelmatig aan te herinneren: "Heb je dit filmpje al gezien?" of "Een bon maken was nog nooit zo makkelijk."

pinterest 1